[ΑΡΘΡΟ] Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ: Όταν οι πολιτικές βεβαιότητες καταρρέουν

Ο ούριος άνεμος από τις ΗΠΑ δημιουργεί αυτονόητους παραλληλισμούς για την Ελλάδα, την κυβέρνηση, την αξιωματική αντιπολίτευση και το ΠΑΣΟΚ

Αλλαγή σκηνικού και αέρας σοσιαλδημοκρατίας σήμερα το πρωί στις ΗΠΑ. Οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές αναμένεται να αναδιαμορφώσουν τις πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσιγκτον, με τους Δημοκρατικούς – και μάλιστα τη σοσιαλδημοκρατική τους πτέρυγα – να κερδίζουν ισχυρή παρουσία, με τον έλεγχο του Κογκρέσου, Γερουσίας και Βουλής Αντιπροσώπων.

Η εξέλιξη αυτή δεν ανατρέπει τις εκτελεστικές αρμοδιότητες του Ντόναλντ Τραμπ, περιορίζει όμως σημαντικά την πολιτική του ελευθερία κινήσεων. Το Κογκρέσο διαθέτει τη νομοθετική και κυρίως τη δημοσιονομική εξουσία, καθώς ελέγχει την έγκριση και αποδέσμευση των ομοσπονδιακών κονδυλίων. Επομένως, οι προεδρικές επιλογές θα συναντούν πλέον ισχυρότερα θεσμικά αντίβαρα σε ζητήματα όπως oι δαπάνες για την περίθαλψη, το περιβάλλον ή τον πόλεμο.

Οι επιπτώσεις θα είναι ιδιαίτερα αισθητές στην εξωτερική πολιτική και σε θέματα που αφορούν κι επηρεάζουν την Ελλάδα.

Στο ουκρανικό, ένα Δημοκρατικό Κογκρέσο ενδέχεται να πιέσει για ισχυρότερη υποστήριξη προς το Κίεβο, δυσκολεύοντας ενδεχόμενες επιλογές υποχώρησης έναντι της Μόσχας.

Στη Μέση Ανατολή, αντίθετα, είναι πιθανό να ενταθεί η αμφισβήτηση της μονομερούς στρατιωτικής προσέγγισης του Λευκού Οίκου, ιδίως ως προς το Ιράν.

Η εξωτερική πολιτική, άλλωστε, επιστρέφει στην εσωτερική πολιτική μέσα από την οικονομία: το ενεργειακό κόστος και ο πληθωρισμός επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των Αμερικανών και, τελικά, την εκλογική τους συμπεριφορά. Αυτός είναι άλλωστε ο σημαντικότερος παράγοντας που έφερε τα σημερινά εκλογικά αποτελέσματα.

Για την Ελλάδα, οι νέες ισορροπίες αποτελούν πρόκληση και ευκαιρία. Το ενδεχόμενο εσωστρέφειας ή δυναμικών ενεργειών από τον Τραμπ δεν φεύγουν από το τραπέζι. Ωστόσο, η Αθήνα οφείλει να επενδύσει στις θεσμικές και διακομματικές σχέσεις με την Ουάσιγκτον, χωρίς να εξαρτά τη στρατηγική της από τον εκάστοτε ένοικο του Λευκού Οίκου, όπως ατυχώς κάνει από το 2019 μέχρι σήμερα. Χρειάζεται να επιδοθεί σε ενεργητική διπλωματία, αναδεικνύοντας τη σημασία του διεθνούς δικαίου, της UNCLOS και της νομιμότητας στις θαλάσσιες ζώνες. Η Ελλάδα πρέπει να συνομιλεί με την Αμερική ως θεσμικό σύστημα και όχι μόνο με το «περιβάλλον» του Προέδρου της.

Υπάρχει, όμως, και ένα βαθύτερο πολιτικό δίδαγμα. Για καιρό ακούγαμε ότι οι Δημοκρατικοί δεν διαθέτουν ηγεσία και πολιτική πρόταση. Η ανάδειξη μιας νέας γενιάς πολιτικών, με έμφαση στις κοινωνικές ανισότητες και την οικονομική ανασφάλεια, διαψεύδει αυτές τις βεβαιότητες. Αντίθετα, εκείνοι που τελικά δεν διαθέτουν ισχυρή αντιπρόταση πέρα από την ιδεολογία του κινήματος MAGA είναι το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Αυτό περιορίζει τις παραδοσιακές συντηρητικές φωνές και την εσωτερική πολυφωνία.

Κάτι ανάλογο, τηρουμένων των αναλογιών, παρατηρούμε και στην Ελλάδα. Η σημερινή κυβερνητική κατάσταση ουσιαστικά αποτυπώνει την ταύτιση μιας ολόκληρης παράταξης με ένα πρόσωπο, την υποχώρηση της εσωτερικής πολυφωνίας και, τελικά, την έλλειψη πολιτικής βούλησης για ουσιαστικές αλλαγές.

Ο ούριος άνεμος από τις ΗΠΑ δημιουργεί αυτονόητους παραλληλισμούς για εμάς εδώ στην Ελλάδα, για την κυβέρνηση, την αξιωματική αντιπολίτευση και το ΠΑΣΟΚ. Μέσα από κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις και πρωτοβουλίες, το ΠΑΣΟΚ οδηγεί σχεδόν καθημερινά σε κυβερνητικές υποχωρήσεις, υπαναχωρήσεις και την ανάγκη λογοδοσίας, οργανώνοντας αυτήν την παρουσία σε ολοκληρωμένη πρόταση διακυβέρνησης.

Η πολιτική κυριαρχία δεν είναι αιώνια. Οι κοινωνίες αλλάζουν, οι βεβαιότητες ανατρέπονται και οι εναλλακτικές προτάσεις ωριμάζουν. Και η πολιτική είναι το άθλημα της ανατροπής. Και τούτες τις ώρες η πολιτική αλλαγή στη χώρα μας πλησιάζει γοργότερα από όσο ορισμένοι πιστεύουν.

*Ο Νικόλας Φαραντούτης είναι ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, μέλος της αντιπροσωπείας Ευρω-αμερικανικών Σχέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου του Πανεπιστημίου Πειραιώς