[ΑΡΘΡΟ] Ινδία-Πακιστάν: Η διεθνής κλιμάκωση και ο ρόλος ΕΕ και Ελλάδας

του Νικόλα Φαραντούρη*

Την ώρα που γράφονται αυτές οι λέξεις, το αεροσκάφος που μεταφέρει την επίσημη αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στη οποία συμμετέχω, προσεγγίζει το αεροδρόμιο της Μανίλα στις Φιλιππίνες.

Η πτήση μας από Φρανκφούρτη υποχρεώθηκε σε μεγάλη παράκαμψη του εναερίου χώρου Ινδίας και Πακιστάν, λόγω των εκατέρωθεν επιθέσεων, καθώς η ένταση υποβόσκει παρά την εύθραυστη εκεχειρία. Οι στιγμές είναι κρίσιμες. Η σύγκρουση Ινδίας-Πακιστάν με επίκεντρο την διαφιλονικούμενη περιοχή του Κασμίρ είναι μια (ακόμη) ανησυχητική διεθνής εξέλιξη που πρέπει να μας απασχολήσει στην Ευρώπη.

Δεν είναι η πρώτη φορά που σημειώνεται ένταση στην περιοχή. Ωστόσο, οι δυο αντιμαχόμενες χώρες διαθέτουν πυρηνικά όπλα. Βρίσκονται σε ένα στρατηγικό σημείο της ανατολικής Ασίας, μεταξύ της αραβικής χερσονήσου και της Κίνας. Και ταυτόχρονα αποτελούν – ειδικά η Ινδία – σημαντικό εμπορικό κι επενδυτικό εταίρο για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μόνο στην Ινδία, οι ευρωπαϊκές απ’ ευθείας επενδύσεις ξεπερνούν τα 85 δισ. και εκτείνονται σε πολλές κατηγορίες παραγωγικών τομέων και υποδομών.

Διαχρονικό πεδίο τριβής, η περιοχή του Κασμίρ: πλούσια σε σπάνια ορυκτά και με σημαντική -σχεδόν ταυτοτική- πολιτιστική και ιστορική σημασία και για τις δύο χώρες. Εάν δεν επικρατήσει άμεσα αυτοσυγκράτηση, η κλιμακούμενη ένταση ανάμεσα σε δύο ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις με ισχυρούς εκατέρωθεν συμμάχους, νομοτελειακά θα αποσταθεροποιήσει την ευρύτερη περιοχή, την ώρα που υπάρχουν ανοικτά μέτωπα σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή.

Εν όψει τούτων, ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος της ΕΕ; Μπορεί η αναντιστοιχία οικονομικής ισχύος και θεσμικής αδυναμίας στις εξωτερικές σχέσεις να συνεχίσει να αποτελεί άλλοθι απουσίας απ’ τις κρίσιμες εξελίξεις στον πλανήτη;

Ενώ η Ευρώπη παραμένει ένας οικονομικός γίγαντας, γεωπολιτικά δίνει την εντύπωση «νάνου», επειδή τα κράτη-μέλη της δεν έχουν καταφέρει να μιλήσουν με ενιαία φωνή σα διεθνή. Σήμερα όμως αυτό επείγει να αλλάξει. Είτε με αναθεώρηση των Συνθηκών (την οποία υποστηρίζω), είτε μέχρι τότε, με στιβαρές και έξυπνες πρωτοβουλίες των ευρωπαϊκών οργάνων, αντίθετα με την απογοητευτική αβελτηρία που επιδεικνύει μέχρις ώρας η ηγεσία.

Όπως στη Μέση Ανατολή και στην περιοχή του Καυκάσου, έτσι και ακόμη περισσότερο στη Νοτιοανατολική Ασία κυοφορούνται κρίσιμες γεωπολιτικές εξελίξεις με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Ο ανταγωνισμός του δίπολου ΗΠΑ – Κίνα για χώρες επιρροής δημιουργεί μεγάλες ευκαιρίες παρέμβασης της ΕΕ ως διεθνούς παράγοντα ειρήνης, σταθερότητας, σεβασμού και περιφερειακής συνεργασίας. Χωρίς πατερναλιστική διάθεση και με οδοδείκτη τις αρχές τη δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της αμοιβαιότητας σύμφωνα με τις Συνθήκες.

Στις επαφές μου στις χώρες της Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής και τελευταία όλο και περισσότερο στις χώρες της ΝΑ Ασίας και της Άπω Ανατολής, διαπιστώνω εκπροσωπώντας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την ισχυρή βούληση συνεργασίας και εταιρικής σχέσης, την οικειότητα αλλά και την δίψα για σύσφιξη σχέσεων πέραν των αμιγώς εμπορικών.

Θα αφήσουμε την ευκαιρία να φύγει;

Είναι απολύτως κρίσιμο να βγούμε από το καβούκι μας και να διεκδικήσουμε ενεργό ρόλο στις εξελίξεις, αρχής γενομένης από πρωτοβουλίες για τη σταδιακή αποκλιμάκωση της έντασης, τη διασφάλιση της σταθερότητας, την προστασία της περιφερειακής ασφάλειας και τη λειτουργία των διαμετακομιστικών οδών.

Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να υποστηρίξει τούτη την εξωστρέφεια που θα λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής ισχύος απέναντι σε τρέχουσες απειλές. Για παράδειγμα, στη διένεξη Ινδίας -Πακιστάν εμπλέκεται (και εδώ) η Τουρκία, ως ένας εκ των μεγαλύτερων προμηθευτών όπλων του Πακιστάν και στενότατος συμμάχός του.

Η Άγκυρα συνεχίζει απαρέγκλιτα την «νέο οθωμανική» πολιτική επέκτασης της επιρροής της σε όλο τον ισλαμικό κόσμο. Τουρκικά drones και άλλος εξοπλισμός εκτοξεύονται τούτες τις ώρες εναντίον της Ινδίας, αναγκάζοντας το αεροσκάφος μας να κάνει μια μεγάλη παράκαμψη, ενώ ο ίδιος ο Ερντογάν δημοσίως υποστήριξε το Ισλαμαμπάντ στο ζήτημα του Κασμίρ.

Εμείς γνωρίζουμε καλά τον αναθεωρητισμό της Τουρκίας, μέσα από το ιδεολόγημα της «γαλάζιας πατρίδας» και την επιθετική ρητορική για τα ελληνικά νησιά. Και μπορούμε να τεκμηριώσουμε στους εταίρους μας στην ΕΕ με ποιο τρόπο η Τουρκία υποδαυλίζει συγκρούσεις και πέρα της Μέσης Ανατολής και ΝΑ Μεσογείου.

Στον ραγδαία μεταβαλλόμενο τούτο κόσμο η παρουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πρέπει να) σημαίνει παρουσία και της Ελλάδος. Κι οι πρωτοβουλίες της ΕΕ να προσδίδουν ισχύ, κύρος και ενεργητική παρουσία και της χώρας μας. Αυτός πιστεύω είναι κι ο ρόλος όσων από εμάς έχουμε το προνόμιο να εκπροσωπούμε την Ένωση και μισό δισ. ευρωπαίους πολίτες σε όλον τον κόσμο. Με τα χρώματα της ΕΕ, αλλά και τον νου στραμμένο στις προκλήσεις και ευκαιρίες για την πατρίδα μας σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

* Ο Νικόλας Φαραντούρης είναι ευρωβουλευτής (the Left), μέλος των Επιτροπών Ασφάλειας & Άμυνας, Συνταγματικών Υποθέσεων (Συντονιστής), Προϋπολογισμού και Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου, Έδρα Jean Monnet.

euro2day.gr